Nowe substancje psychoaktywne a środki zastępcze. Dopalacze według ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Dopalacze od wielu lat są ogromnym problemem dla społeczeństwa. Wielu rodziców, opiekunów, nauczycieli i krewnych osób uzależnionych nie wie jak sobie radzić z nimi radzić. Osoby uzależnione od dopalaczy oprócz niszczenia swojego życia dokonują też wielu przestępstw (kradzieże, włamania, rozboje itp.) aby zdobyć choćby niewielkie kwoty pieniężne na kolejne dawki tej szkodliwej substancji. Co więcej do niedawna nie była możliwa nawet walka z osobami sprzedającymi i posiadającymi tego typu środki gdyż jedynym instrumentem danym przez ustawodawcę była możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego i to jedynie wobec osoby wprowadzającej do obrotu lub uczestniczącej w obrocie przedmiotowymi substancjami. Postępowanie administracyjne w tym wypadku nie zapewniało skutecznej likwidacji problemu czego dowodem jest chociażby rosnąca liczba zatruć oraz zgonów spowodowanych ich zażyciem. Zgodnie z nowelizacją ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - Dz. U. 2018 poz. 1490) do obrotu prawnego weszło nowe pojęcie „nowej substancji psychoaktywnej”. W ten sposób dopalacze rozgraniczono na dwa rodzaje:

Środki zastępcze przed nowelizacją były sklasyfikowane w załączniku do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Podobnie jak dotychczasowe narkotyki czyli substancje odurzające lub psychotropowe, a także ich prekursory. Po zmianach wszystkie te substancje czyli: psychotropowe, odurzające, środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywna określane są w odrębnym rozporządzeniu Ministra Zdrowia, które jest aktualizowane na bieżąco wraz z wprowadzaniem nowych specyfików. Powyższy zabieg miał na celu ułatwienie i przyspieszenie reakcji na nowe substancje wprowadzane na rynek narkotykowy. Jak powszechnie wiadomo nowelizacja ustawy jest bardzo czasochłonna co w rzeczywistości sprawiało, że producenci dopalaczy mogli zapoznać się z przepisami na długo przed ich wprowadzeniem i zmodyfikować skład substancji jeszcze przed uchwaleniem przepisów w taki sposób aby w skład dopalacza nie wchodził związek chemiczny uchwalony w nowej ustawie. Powyższy krok należy uznać za słuszny przede wszystkim przez wzgląd na krótki czas, w jakim możliwe jest uchwalenie rozporządzenia i mniejszą ilość konsultacji w porównaniu z całym długotrwałym procesem legislacyjnym towarzyszącemu uchwaleniu ustawy. Przedmiotowa nowelizacja wprowadziła również szereg rozwiązań prawnych mających na celu ograniczenie sprzedaży i posiadania dopalaczy, a co za tym idzie zlikwidowanie szeroko rozumianej przestępczości związanej z zażywaniem dopalaczy.

Według nowelizacji „nowa substancja psychoaktywna” to „– każda substancja lub grupa substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w formie czystej lub w formie preparatu działającą na ośrodkowy układ nerwowy […]”. Ponadto na podstawie nowo wprowadzonego art. 44f pkt. 3 ustalono, że nowe substancje psychoaktywne będą na bieżąco aktualizowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Co więcej ustawodawca wprowadzając art. 62b określił, że samo już posiadanie nowych substancji psychoaktywnych jest przestępstwem i jest karane grzywną. Należy zaznaczyć, że posiadanie znacznych ilości substancji psychoaktywnych wiąże się z zagrożeniem karą pozbawienia wolności do lat 3.

Pozostałe przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii również zostały znowelizowane pod kątem wprowadzenia nowej substancji psychoaktywnej. Uwzględniono ją między innymi przy przestępstwach wytwarzania, posiadania prekursorów, obrotu wewnątrzwspólnotowego, wprowadzania do obrotu, udzielania, udzielania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, posiadania, kradzieży substancji (art. 53, 54, 55, 56 oraz art. 58, 59, 61 i 64 u ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Podsumowując należy uznać, że zabieg legislacyjny jakiemu poddano przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest jak najbardziej słuszny i w jednoznaczny sposób ułatwia organom Państwa walkę z wszelkimi rodzajami dopalaczy. Jak wskazywała dotychczasowa praktyka do wprowadzenia nowelizacji z dnia 20 lipca 2018 r. w całym kraju wszczynano nieliczne postępowania dotyczące wprowadzania do obrotu dopalaczy i były to postępowania prowadzone w trybie administracyjnym co nie dawało odpowiedniej ilości instrumentów prawnych do przeciwdziałania temu zjawisku.

Dodane: 17 stycznia 2019 r.